De online veiligheid van jongeren staat hoger dan ooit op de agenda. Maar wie doet wat — en is het genoeg? Annette Morón van Meta geeft in deze bijdrage een overzicht van Meta’s recente stappen, openstaande uitdagingen en waarom samenwerking het verschil maakt op dit gebied.

De meeste ouders en leerkrachten kennen het gevoel: jouw kind of leerling zit op apps waarvan je de werking amper begrijpt, laat staan dat je er grip op hebt. Ondertussen debatteren beleidsmakers over wetgeving die steeds achter de feiten aanloopt. De vraag is niet óf we jongeren online moeten beschermen, maar hóe – want de online veiligheid van jongeren “takes a village”.

Het vraagt om technologie die werkt, ouders en leerkrachten die betrokken blijven en wetgeving die klopt,en niet alleen voor specifieke platformen: één standaard voor digitale diensten, overal. Zolang die er niet is, blijven er gaten waar niemand mee geholpen is. De tools worden beter, maar zullen regels over leeftijdsgrenzen voor álle digitale diensten die jongeren gebruiken snel genoeg volgen? Laten we eerst stilstaan bij wat Meta in de tussentijd zelf doet. 

Instagram, Facebook en Messenger

Op Instagram en Facebook kregen gebruikers onder de 18 al geen advertenties. Het afgelopen jaar heeft Meta zogeheten Teen Accounts uitgerold op Instagram, en ondertussen ook uitgebreid naar Facebook en Messenger. Concreet houdt dit in dat tieners standaard een privé-account krijgen, dat meldingen ’s nachts automatisch gedempt worden en dat jongeren onder de 16 toestemming van een ouder nodig hebben om de beschermingsinstellingen te versoepelen.

Daarnaast zijn er beperkingen op live-uitzendingen voor tieners onder de 16 (alleen met ouderlijke toestemming), en is er een naaktbescherming actief: vermoedelijke naaktbeelden in privéberichten worden automatisch vervaagd, met een waarschuwing over de risico’s. De contentrichtlijnen zijn ook recent geïnspireerd door 13+ filmratings: tieners zien inhoud vergelijkbaar met wat in bijvoorbeeld een film voor 13 jaar en ouder zou passen. Seksueel suggestieve inhoud, schokkende beelden en content rond tabaks- of alcoholverkoop worden verborgen of geblokkeerd.

Tieners kunnen geen accounts meer volgen waarvan is vastgesteld dat ze regelmatig leeftijds-ongeschikte inhoud delen, of als hun naam of bio suggereert dat het account niet geschikt is voor tieners. Dus ook al creëert een zogeheten influencer bepaalde content over alcohol bijvoorbeeld, betekent het niet dat jongeren deze te zien krijgen. We blokkeren ook de mogelijkheid voor tieners om te zoeken of resultaten te zien voor volwassen of gevoelige onderwerpen zoals zelfmoord, zelfbeschadiging en eetstoornissen. Ouders die dat nog niet ver genoeg vinden, kunnen “Beperkte Inhoud” activeren — waarmee nóg meer content wordt gefilterd en reacties onder berichten worden uitgeschakeld. 

En WhatsApp dan?

Een minder bekende maar opvallende stap is de introductie van door ouders beheerde accounts op WhatsApp die binnenkort in Nederland beschikbaar zal zijn. Deze functie is specifiek ontworpen voor kinderen jonger dan 13 en biedt ouders de mogelijkheid om een WhatsApp-account voor hun kind in te stellen en actief te beheren. Het door ouders-beheerde account is beperkt tot basisfuncties: berichten en bellen. Functies zoals Meta AI, Kanalen of Status zijn niet beschikbaar. Ouders moeten verzoeken, of berichten van onbekenden en groeps-uitnodigingen goedkeuren, en alle instellingen staan standaard op de meest beperkende opties. Alle gesprekken blijven beschermd met end-to-end-versleuteling — ook WhatsApp zelf kan ze niet inzien.

Leeftijd begrijpen: de zwakste schakel?

Een terugkerend probleem — niet alleen bij Meta, maar bij alle digitale diensten — is het begrijpen van leeftijd. Hoe weet je zeker dat een gebruiker daadwerkelijk oud genoeg is? Meta hanteert op dit moment een gelaagde aanpak. Gebruikers mogen pas vanaf 13 jaar een account aanmaken, leeftijd wordt opgegeven bij registratie en wie zijn geboortedatum wil aanpassen van onder naar boven de 18, moet zijn leeftijd verifiëren via Yoti-technologie. 

We investeren in geavanceerde AI-technologie om proactief tieners te identificeren die hun leeftijd mogelijk verkeerd hebben opgegeven, hebben deze technologie getest en geïmplementeerd in enkele Engelstalige landen, waaronder in de VS. Tieners die hun leeftijd foutief opgaven, zijn weer in de restrictieve instellingen geplaatst om ervoor te zorgen dat jongeren de juiste ervaring krijgen voor hun leeftijdsgroep. We werken eraan om deze technologie snel naar Europa te brengen. Maar eerlijk is eerlijk: geen enkele methode werkt waterdicht, en dat geldt niet alleen voor Meta.

Waarom wetgeving er ook toe doet

Hier wordt het interessant voor beleidsmakers — en eigenlijk voor iedereen. Volgens onderzoek van Pew en de University of Michigan gebruiken tieners gemiddeld 40 apps per week. Elke app heeft een eigen inhoudsbeleid en andere regels rond leeftijd en het begrijpen daarvan. Die lappendeken maakt het voor ouders bijna onmogelijk om overzicht te houden. Eén concrete oplossing is om leeftijdsverificatie en ouderlijke goedkeuring via een centraal mechanisme verplicht te stellen. Dat zou betekenen dat een ouder bij het inrichten van een toestel voor een kind éénmalig de leeftijd verifieert, waarna die informatie opvraagbaar is door alle apps die het kind wil downloaden. Dit centrale mechanisme zorgt ervoor dat dezelfde beschermingslaag voor jongeren geboden wordt voor álle digitale diensten die jongeren gebruiken – niet alleen de bekendste. 

Het voorbeeld van Australië laat zien wat er gebeurt wanneer dit niet het geval is: jongeren verplaatsen zich simpelweg naar minder gereguleerde alternatieven. Na de invoering van nieuwe regels stegen apps als Coverstar, Yope en Lemon8 — die buiten de regels vielen — naar de top-10 downloads.  

Doen!

Zonder op wetgeving te wachten, zijn er nu al stappen te zetten:

• Controleer de instellingen van de apps die jouw kind of leerlingen gebruiken — Teen Accounts en ouderlijke controles bestaan, maar blijf ze in de gaten houden en bijstellen als het nodig is! 
• Praat over online gedrag — technologie alleen is niet genoeg; het gesprek thuis en in de klas blijft essentieel.
• Blijf kritisch — ook richting techbedrijven. Vraag transparantie, test de tools en meld wat niet werkt.