Wat gebeurt er als journalisten en burgers met elkaar in gesprek gaan over het nieuws? Wat zijn de voor- en nadelen van burgerdialogen als vorm? Onderzoeker Kiki de Bruin keek naar de tweede ronde burgerdialogen van DichterBijNieuws en beschreef haar bevindingen in een nieuwe rapportage. We spraken Kiki over haar analyse.
Uit het rapport blijkt dat burgerdialogen waardevol kunnen zijn, maar ook dat ze het beste werken als vooraf goed wordt nagedacht over het doel en de nazorg. ‘Als dat niet gebeurt, blijft het eigenlijk gewoon een gesprek.’
Open gesprekken
Tijdens de dialogen gingen burgers en journalisten van vier uiteenlopende redacties met elkaar in gesprek over nieuws en journalistiek. Volgens Kiki was de sfeer vaak rustig en open. ‘Je merkte dat iedereen er best open in ging, zonder veel verwachtingen – of verwijten.’
Een goede gespreksleider speelt daarbij een belangrijke rol. Die helpt om het gesprek rustig op gang te brengen, bijvoorbeeld met een paar algemene vragen. Daardoor ontstaat er een verkennend gesprek, waarin ook kritische vragen stellen mogelijk is.
Burgers blijken vaak goed te kunnen uitleggen waar hun vragen of twijfels zitten. ‘Mensen konden hun zorgen goed verwoorden,’ aldus Kiki.
Meer begrip aan beide kanten
Volgens Kiki kunnen burgerdialogen helpen om de relatie tussen burgers en journalistiek te verbeteren. Dat komt vooral doordat mensen elkaar echt ontmoeten. Anders dan bij online gesprekken, die vaak kort en soms negatief van toon zijn, is er in een fysieke ontmoeting meer ruimte om naar elkaar te luisteren. ‘Face-to-face praten met elkaar leidt juist tot meer verbinding,’ zegt Kiki. ‘Online ga je niet echt de diepte met elkaar in.’
Online ga je niet echt de diepte met elkaar in
De gesprekken kunnen ook helpen om meer begrip te krijgen voor journalistiek. Veel mensen weten niet precies hoe journalistiek werk tot stand komt. Door daarover te praten, ontstaat meer inzicht.
Maar dat werkt alleen als journalisten zich open opstellen. Als ze meteen in de verdediging schieten, kan het juist het tegenovergestelde effect hebben. ‘Dan gingen mensen naar huis met een soort zie je wel-gevoel.’
Een duidelijk doel is belangrijk
Uit de rapportage blijkt ook dat burgerdialogen alleen impact hebben als redacties goed nadenken over het doel. Volgens Kiki moet vooraf duidelijk zijn wat een redactie met de dialoog wil bereiken. ‘Je moet van tevoren al concreet bedenken: wat gaan we met die inzichten doen op de redactie?’
Ook het vervolg is belangrijk. Deelnemers willen weten wat er met hun inbreng gebeurt. ‘Als er nu verder niets mee gebeurt, dan heeft het eigenlijk weinig impact,’ hoorde Kiki van sommige deelnemers. Daarom is terugkoppeling belangrijk: naar de redactie, maar ook naar de deelnemers en het bredere publiek. Bijvoorbeeld door te laten zien wat er met de ideeën uit de gesprekken wordt gedaan.
Het formuleren van een duidelijk doel en het proces achteraf hangen eigenlijk heel sterk met elkaar samen
‘Het formuleren van een duidelijk doel en het proces achteraf hangen eigenlijk heel sterk met elkaar samen. Als je geen concreet doel hebt, is het ook moeilijk om er daarna iets mee te doen. En hoe concreter je doel, hoe makkelijker het ook wordt om de juiste deelnemers te vinden. Alles hangt dus met elkaar samen.’
Wie komen er naar de dialogen?
Een andere observatie uit het onderzoek is dat burgerdialogen vaak vooral betrokken nieuwsgebruikers aantrekken. Veel deelnemers meldden zich aan na een oproep in een krant of nieuwsbrief. Daardoor komen er vooral mensen die al geïnteresseerd zijn in journalistiek. Dat betekent dat groepen die minder nieuws volgen – zoals nieuwsmijders – vaak niet aanwezig zijn.
Investeren in echte gesprekken
Het rapport concludeert dat burgerdialogen een waardevolle aanvulling zijn op andere methoden, zoals enquêtes. In een dialoog kun je echt praten over grotere vragen: wat betekent journalistiek voor mensen, en wat verwachten ze ervan?
Lees de gehele rapportage
Benieuwd naar meer bevindingen van onderzoeker Kiki de Bruin naar de tweede reeks burgerdialogen van DichterBijNieuws? Lees bijvoorbeeld meer over haar aanbevelingen voor het verbeteren van deze vorm van informatieverzameling.
> Download de Impactanalyse Burgerdialogen
Reacties worden eerst goedgekeurd door de redactie.