Macro-ontwikkelingen

·Filosoof Hans Schnitzler: ”We zijn steeds beter in staat onze mentale imperfecties te ondervangen met technologie. Zo doet de technologie ons meer en meer geloven dat we goden zijn die alles kunnen. Het merendeel van de mensen, de digitale kudde, die zich laat uitmelken vindt dat een gloeiende weldaad”.

·Renee Hobbs, mediaprofessor: ”Kijk, media zijn geweldig leuk. Ik geniet er zelf ook enorm van.Maar we mogen niet vergeten dat er economische en politieke structuren zijn die willen dat consumenten nergens over nadenken”.

·Internetvisionair Howard Rheingold: ”Niemand weet precies hoe de media zich zullen en moeten gaan ontwikkelen. Maar wat ik wel weet is dat de toekomst van de media bepaald moet gaan worden door een veel groter deel van de bevolking dan nu het geval is.”

Micro-ontwikkelingen, communicatie

Over wat technologie met individuen doet, wordt in het boek – gek genoeg – weinig gesproken. Kunstenaar MoBen: ”We moeten begrijpen waarom we steeds meer media gebruiken, waar dit in uitmondt, en hoe we kunnen overleven in een steeds verder medialiserende samenleving”. OK, maar dan moeten we ook eens uitzoeken wat digitale communicatie ons te bieden heeft en dat vergelijken met onze eeuwenoude face-to-face communicatie. September vorig jaar is Reclaiming conversation van Sherry Turkle verschenen, een boek dat de mogelijkheden en beperkingen van al dan niet digitaal communiceren – op een gedegen manier, na vijf jaar onderzoek -mooi naast elkaar zet. Het is niet vertaald, er is niets over verschenen in onze media. Wij mediacoaches zouden echt de vinger eens meer aan die pols moeten houden.

…….en op het gebied van informatie

De samenleving beleven we steeds meer in haar gemedialiseerde vorm. De Franse filosoof Jean Baudrillard noemt het een ‘hyperrealiteit’. Hier een actueel voorbeeld: (Niet in het boek, maar zeker het noemen waard).

R. David Lankes bekijkt het begrip Mediawijsheid vanuit het perspectief van de bibliothecaris en komt dan vanzelfsprekend uit bij het begrip Informatievaardigheden. Hij stelt vast dat het Big Six model, dat er van uit gaat dat een leerling onder begeleiding zes stappen zou moeten op weg naar de juiste informatie, zijn langste tijd gehad heeft omdat het teveel de nadruk legt op instrumentele vaardigheden. Maar hij vergeet te noemen dat informatievaardigheden gepaard horen te gaan met een kritische houding ten opzichte van informatie.Die kritische houding is, zie het bovenstaande, steeds meer nodig en ik stel voor dat we die heel duidelijk onderbrengen bij het begrip mediawijsheid.

Tot slot

En dan zitten wij, beste mediacoaches, leraren, met het probleem hoe deze maatschappelijke micro- en macro-ontwikkelingen aan jonge mensen –die over het algemeen een heel zonnige kijk op die (sociale) media hebben – zó te presenteren dat we niet overkomen als een onverbeterlijke zwartkijker / pessimist. Wat ons te doen staat is in ieder geval om manieren te vinden om bij jongeren een kritische houding te bewerkstelligen t.o.v. de verworvenheden van de digitale revolutie. Moeilijk, maar we zijn het aan ons zelf verplicht, willen we niet dat jongeren na de middelbare school een koude douche over zich heen krijgen. Binnenkort meer hierover.

En het wordt nu hoog tijd om het meeslepende en ongelofelijke verhaal van de digitale revolutie – van Ada Lovelace tot nu – te vertellen aan jongeren. Want jongeren worden overvloedig aan het woord gelaten over (hun gebruik van-) media, maar hun mening zou meer waarde (zeker voor hen zelf) hebben als zij eerst eens kennis zouden maken met een algemene geschiedenis van de media. Aan algemene vorming (Bildung) kun je pas werken als die is gebaseerd op gemeenschappelijke kennis.