Er leven veel zorgen over berichten op sociale media met onwetenschappelijke claims als ‘Nederlands kraanwater is ongezond voor je’ en ‘Zonnebrandcrème is net zo kankerverwekkend als verbranden in de zon.’ Het Rathenau Instituut onderzocht wat dit soort berichten doen met het vertrouwen in de wetenschap. Hun bevindingen zijn te lezen in het rapport ‘Wikken en weten’.
Het Rathenau Instituut beschrijft in het rapport de antwoorden op twee deelvragen:
- Welke relaties zijn er tussen het socialemediagebruik van Nederlanders, hun geloof in wetenschappelijke misinformatie, hun vertrouwen in de wetenschap en de diversiteit van hun wetenschappelijk informatiedieet?
- Welke factoren beïnvloeden hoe mensen oordelen over de betrouwbaarheid en geloofwaardigheid van wetenschappelijke (mis)informatie op sociale media?
Voor het onderzoek analyseerde het Rathenau Instituut circa 8.500 vragenlijsten. Ook organiseerde het instituut zeven focusgroepen, waarin deelnemers verschillende socialemediaberichten kregen voorgelegd om te beoordelen.
Een aantal bevindingen uit het rapport:
- Meer socialemediagebruik hangt samen met geloof in misinformatie, vooral bij mensen met specifieke persoonskenmerken (ouder dan 45 jaar, praktisch opgeleid, voornamelijk Facebook of X gebruikers)
- Meer socialemediagebruik hangt niet samen met laag vertrouwen in wetenschap
- Mensen die vertrouwen hebben in de wetenschap geloven minder in wetenschappelijke misinformatie
- Hoe meer verschillende mediakanalen geraadpleegd worden voor wetenschappelijke informatie, hoe hoger het vertrouwen in de wetenschap
- Als sociale media het belangrijkste kanaal is voor het zien van wetenschappelijke informatie, dan is er een lager vertrouwen in wetenschap en (indirect) een hoger geloof in misinformatie.
- Voor geloof in wetenschappelijke misinformatie op sociale media is een offline voedingsbodem nodig, zoals bestaande overtuigingen en opgedane ervaringen die bij het beoordelen van een bericht een belangrijke rol kunnen spelen.
Meer lezen? Download het rapport via de knop hieronder of lees meer via deze pagina.