Op 11 juni 2026 verscheen er de position paper Groeiende invloed van de manosphere online en offline van zorgethicus en mediapedagoog Jacqueline Kleijer ten behoeve van het rondetafelgesprek van de Tweede Kamercommissie Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW).
Vanuit praktijkervaring, gesprekken met jongeren en professionals en eigen onderzoek ziet Jacqueline Kleijer hoe online beïnvloeding steeds directer ingrijpt op identiteitsvorming, mentale gezondheid en democratische weerbaarheid. Online radicalisering onder jongeren raakt direct aan sociale veiligheid, democratische waarden en de manier waarop toekomstige generaties leren kijken naar gender, macht, diversiteit en menselijkheid.
Een aantal bevindingen uit de paper
- De online manosphere versterkt misogynie en polariserende denkbeelden. Daarnaast observeert Kleijer een groeiend wantrouwen richting journalistiek, wetenschap, overheid en democratische instituties
- Jongeren kunnen via algoritmische aanbevelingen snel terechtkomen in extreme online omgevingen. Sommige jongeren radicaliseren verder richting gewelddadige online netwerken, waaronder Com- en 764-groepen
- Humor en memes spelen een belangrijke rol bij normalisering van haat
Volgens de paper wringt het huidige beleid op meerdere vlakken met deze bevindingen. Zo sluit het mediawijsheids- en digitaliseringsonderwijs onvoldoende aan op de huidige online werkelijkheid en wordt de digitale leefwereld van jongeren nog te vaak benaderd als technisch vraagstuk, terwijl het ook een zorg- en democratisch vraagstuk is.
Aanbevelingen
De paper zet een aantal aanbevelingen uiteen:
- Ga in gesprek met jongeren over identiteit, mannelijkheid, erbij horen en zingeving. Geef ook meer aandacht aan democratische waarden en diversiteit
- Zorg voor betere ondersteuning van ouders, onderwijs– en zorgprofessionals. Zorg daarbij ook voor meer kennis over algoritmische beïnvloeding
- Zorg ervoor dat grote online platforms structureel gereguleerd worden en leg beperkingen op gepersonaliseerde aanbevelingssystemen voor minderjarigen. Daarbij speelt transparantie over aanbevelingssystemen ook een rol
- Creëer een zorgplicht voor platforms ten aanzien van mentale en sociale veiligheid van jongeren
Meer lezen? Download de position paper hieronder.