Digitale media hebben een prominente rol in het leven van kinderen en jongeren. Hierdoor staan ouders, opvoeders en professionals voor een complexe uitdaging. Hoe vinden we de juiste balans? Hoe komen we tot gezond schermgebruik? En hoe zorgen we ervoor dat kinderen profiteren van de voordelen van digitale technologie, terwijl we hen tegelijkertijd beschermen tegen de nadelen?
Deze vragen zijn niet eenvoudig te beantwoorden, en ze zijn zeker niet op te lossen door één organisatie alleen. Daarom slaan verschillende betrokken partijen de handen ineen om het opgavenetwerk 'Opvoeding in Digitale Balans' te vormen.
Wat het opgavenetwerk is
Het Opgavenetwerk Opvoeding in Digitale Balans is een vitaal en onafhankelijk samenwerkingsverband van vijftien complementaire organisaties met samen een groot en breed bereik.
Het netwerk fungeert als het collectieve brein rondom mediaopvoeding, digitale balans en gezond schermgebruik. Het maakt zichtbaar wat werkt en wat vertrouwd is, adresseert hobbels, vragen en zorgen, en is dé plek waar overheden, organisaties en professionals terechtkunnen voor kennis, advies en praktische hulpmiddelen. Daarbij bouwt het netwerk voort op het stevige fundament dat er al is, met de Richtlijn Gezond Schermgebruik als belangrijk uitgangspunt.
Hoe we werken
Het opgavenetwerk werkt vanuit vijf pijlers:
- Motivatie – de urgentie van het thema als gezamenlijk vertrekpunt;
- Ontmoeting – fysiek en online bij elkaar komen;
- Handelen – samen concrete activiteiten en initiatieven oppakken;
- Leren – kennis en expertise delen binnen het netwerk;
- Richten – vanuit alles wat we leren koers bepalen, resultaten boeken en die zichtbaar maken.
Van visie naar actie
Het opgavenetwerk werkt met concrete hoofdvragen en bijbehorende acties. Voor ouders, professionals én mediamakers.
Ouders en opvoeders
Voor ouders en opvoeders zorgen we voor eenduidige, toegankelijke informatie over mediaopvoeding en voor gerichte antwoorden op de vragen die zij in de praktijk hebben.We onderzoeken wat de uitdagingen en barrières zijn voor ouders en opvoeders om met mediaopvoeding aan de slag te gaan en wat voor hulp ze zouden kunnen gebruiken. Daarvoor ontwikkelen we een centrale verzamelplaats voor ervaringsverhalen van burgers over digitale platforms en technologie, zodat mensen niet alleen informatie vinden, maar zich ook herkend voelen.
Professionals
Voor professionals brengen we in kaart wat zij tegenkomen in de praktijk, hoe zij daarop kunnen anticiperen en wat zij nodig hebben. Dat vertalen we naar praktijkgerichte inzichten en concrete handvatten, zodat mediaopvoeding en digitale balans een vanzelfsprekend onderdeel worden van hun dagelijkse werk, ongeacht de context waarin zij opereren.
Mediamakers
Voor mediamakers zetten we in op kindvriendelijk en welzijnsgericht ontwerp. Concreet werken we aan een actieplan gericht op platforms die in Nederland gevestigd zijn, met als doel deze veiliger te maken voor minderjarigen, als eerste stap in een bredere beweging richting verantwoord platform ontwerp.
Position Paper
Partijen die zijn aangesloten bij het opgavenetwerk onderschrijven het position paper dat in juli 2025 is opgesteld door Netwerk Mediawijsheid, in samenwerking met een aantal betrokken partners. In het kort staat hierin;
- Balans gaat over meer dan schermtijd: Wát je doet op een scherm, waarom en wat je eruit haalt doet ertoe. Als we welzijn echt willen verbeteren dan hebben we die nuance nodig, niet alleen tijdslimieten.
- Genuanceerd over risico's: Er is geen wetenschappelijk bewijs voor grootschalige, ernstige impact van regulier digitale mediagebruik op de mentale gezondheid van alle jongeren. Wél moet er extra aandacht zijn voor de risico's die we wel degelijk zien, zoals mogelijk verlies van controle, verminderd fysiek welzijn en de kans op vervelende sociale situaties.
- Mediaopvoeding begint bij de geboorte: De eerste 12 jaar zijn cruciaal omdat ouders dan nog de meeste invloed hebben. Dit is hét moment om vaardigheden te oefenen, afspraken te maken en een band op te bouwen rond mediagebruik.
- Smartphone op z'n vroegst in groep 8: Een concrete aanbeveling, zodat de basis is gelegd vóór de middelbare school en kinderen makkelijker naar ouders toe kunnen stappen met vragen of negatieve ervaringen.
- Kinderen actief betrekken: Beleid en regels worden te vaak over kinderen gemaakt in plaats van met hen. Betrokkenheid is een kinderrecht én verlaagt weerstand.
- Verantwoordelijkheid delen: Niet alleen ouders, maar ook bedrijven (kindvriendelijk ontwerp), overheid (wet- en regelgeving) en maatschappelijke instanties hebben een rol.
Deelnemende partijen
Een brede waaier aan partijen en organisaties neemt deel aan het opgavenetwerk. En regelmatig sluiten er nieuwe partijen aan. Hieronder zie je wie er tot nu toe zijn aangesloten.
Samen bereiken deze organisaties Nederland via meerdere kanalen tegelijk: NICAM en KB bereiken miljoenen mensen direct, terwijl GGD GHOR Nederland via het lokale netwerk vrijwel elk kind en iedere opvoeder weet te vinden.
Professionele netwerken zoals Netwerk Mediawijsheid, JOGG, Trimbos-instituut, gro-up en NJi zorgen daarnaast voor breed bereik onder duizenden professionals en pedagogisch medewerkers, verspreid over honderden gemeenten en locaties. Onderzoeksinstellingen als Movez Lab en CcAM voegen hier wetenschappelijke expertise aan toe.
Zo wordt de doelgroep kinderen, opvoeders en professionals via massamedia, lokale netwerken en kennisinstellingen tegelijk bereikt.
Wat willen we bereiken?
We groeien uit naar een herkenbaar en gezaghebbend platform dat de regie neemt op mediaopvoeding en digitale balans in Nederland. We spreken met één stem, in een gedeelde taal, en staan bekend als dé plek waar overheden, professionals en organisaties terechtkunnen als het om dit thema gaat. Zo werken we aan het nieuwe normaal: opvoeding in digitale balans.
Neem contact op
Heb je vragen over dit opgavenetwerk? Neem dan contact op met het programmateam of één van de aangesloten organisaties!
📧 Mail naar info@mediawijzer.netConcreet betekent dit dat we:
- komen tot een helder, eenduidig verhaal over wat digitale balans betekent – een verhaal dat verschillende sectoren kunnen gebruiken als basis voor hun advies en begeleiding;
- werken aan concrete hulpmiddelen die ouders, opvoeders en professionals kunnen gebruiken;
- inzetten op veranderingen in het ontwerp van digitale platforms zelf, zodat deze kindvriendelijker worden.
Met het opgavenetwerk willen we onder meer komen tot een helder, eenduidig verhaal over wat digitale balans betekent – een verhaal dat verschillende sectoren kunnen gebruiken als basis voor hun advies en begeleiding.
Daarnaast werken we aan concrete hulpmiddelen die ouders, opvoeders en professionals kunnen gebruiken.
Tot slot zetten we in op veranderingen in het ontwerp van digitale platforms zelf, zodat deze kindvriendelijker worden.
Kan mijn organisatie zich aansluiten?
De samenstelling van zowel de strategische kern als de complementaire ring van het Opgavenetwerk liggen vast tot en met het einde van 2026. In deze periode krijgt het netwerk meer vorm. Na deze fase staan we open voor verdere uitbreiding. Is jouw organisatie complementair aan de huidige groep deelnemers en heb je interesse om aan te sluiten? Laat ons dat dan weten.
Meer over Digitale Balans en Netwerk Mediawijsheid
Dit project valt binnen de programmalijn Digitale Balans van Netwerk Mediawijsheid. Lees hier meer over de verschillende programmalijnen die zijn vastgelegd in het meerjarenplan 2024 - 2028 en bekijk de digitale koersplaat.
