Wat is er de afgelopen tien jaar onderzocht op het gebied van mediawijsheid? Welke kansen liggen er nog? En welke uitdagingen? Aan de hand van deze vragen dook Peter Wiegman in het afgelopen decennium. Hij schetst, aan de hand van de vier maatschappelijke opgaven van Netwerk Mediawijsheid, een beeld van de stand van zaken van onderzoek naar mediawijsheid in Nederland.

Dit bericht verscheen eerder op Mediaonderzoek.nl

Vanuit Het Media Loket ben ik als secretaris verbonden aan de Wetenschappelijke Raad van Netwerk Mediawijsheid. Deze ‘mediawijze raad’ ondersteunt Netwerk Mediawijsheid op het gebied van (wetenschappelijk) onderzoek en kennis over mediawijsheid, bepaalt waar de hiaten liggen en geeft aan welke nieuwe kennis nodig is. Als houvast wordt een database bijgehouden waarin alle relevante onderzoeken worden opgeslagen. Inmiddels telt deze base ruim 160 ‘records’, waarmee het een unieke verzameling van kennis is.

Tot voor kort bleef die kennis binnenskamers en dat is eigenlijk best zonde. Het netwerk bestaat uit ruim 1.200 organisaties van groot tot klein en van rijp tot groen met allemaal hun eigen interesse in mediawijsheid en digitale geletterdheid. Daarbuiten zijn er nog tal van doelgroepen en instanties die wellicht baat hebben bij de verzamelde kennis in de database. Denk bijvoorbeeld aan het onderwijs of beleidsmakers.

Online applicatie

De ontsluiting van de database is tweeledig uitgevoerd. Allereerst is een eenvoudige online applicatie gemaakt waarmee gebruikers gericht kunnen zoeken in de database. Je kan zoeken op domeinen als opvoeding, digitale geletterdheid, mediawijsheid, desinformatie enz. Ook kun je zoeken op leeftijdscategorieën, afzenders van het rapport en jaartal. Daarnaast zijn alle onderzoeken in de base ingedeeld naar de vier maatschappelijke opgaven van Netwerk Mediawijsheid. Dat zijn Plezier, begrip en profijt, Digitale balans, Samen sociaal online en Weerbaarheid desinformatie. In de resultaten van je zoekopdracht zie je meteen een link naar het betreffende rapport en een korte samenvatting van het onderzoek. Hoe handig is dat?

Als extraatje kunnen gebruikers ook zelf een onderzoek toevoegen aan de base. Dat gaat niet direct. Als je iets toevoegt komt de aanmelding in een tussenportaal en verder verwerkt tot een compleet record voor de base.

Overzichtsrapportage

De tweede vorm van de ontsluiting van de base is een overzichtsrapportage van alle onderzoeken van de afgelopen tien jaar. Zoals gezegd zijn alle onderzoeken ingedeeld naar de vier maatschappelijke opgaven van Netwerk Mediawijsheid en dat is ook meteen de indeling van het rapport. Elke opgave heeft z’n eigen hoofdstuk en dat hoofdstuk is ook voorzien van een duiding vanuit de Wetenschappelijke Raad. Hiervoor tekenden Nadira Saab (bijzonder hoogleraar e-Didactiek, Universiteit Leiden), Anouk Tuijnman (senior onderzoeker Digitale media en Gokken, Trimbos-instituut), Deike Schulz (Lector van het Lectoraat Organisations and Social Media, NHL Stenden) en Esther Roozendaal (Hoogleraar digitale weerbaarheid en veerkracht, Erasmus Universiteit Rotterdam).

Het is een mooi compleet overzicht geworden waarbij niet alle onderzoeken zijn gebruikt, maar toch wel een hele hoop. Doe er je voordeel mee! En mocht je onderzoeken willen toevoegen aan de database, ga gerust je gang.