Games spelen een steeds grotere rol in het digitale leven van kinderen en jongeren, maar blijven opvallend vaak buiten het publieke debat over online veiligheid. In dit artikel belicht Jeroen Jansz, voorzitter van de Wetenschappelijke Raad van Netwerk Mediawijsheid, twee actuele ontwikkelingen die dat beeld nuanceren. Enerzijds is er groeiende zorg over platforms als Roblox, waar user generated content en chatfuncties samenkomen en toezicht onder druk staat. Anderzijds scherpt PEGI, het Europese classificatiesysteem voor games, zijn richtlijnen aan met nieuwe criteria rond aankopen, lootboxes en communicatie.

Bij alle commotie over sociale media is het opvallend dat er weinig wordt gesproken over games. De tijd dat minister Hirsch Ballin een verbod op 18+ games voorstelde ligt ver achter ons. Dat er weinig zorgen over Roblox worden geuit is opmerkelijk. Roblox biedt gebruikers de mogelijkheid zelfgebouwde games te presenteren. De bouwers kunnen spelers laten betalen en zo geld verdienen aan hun creaties. Roblox is dus eigenlijk geen game, maar een platform voor ‘user generated content’ dat bovendien een uitgebreide chatfunctie heeft.

Wat gebruikers met elkaar bespreken wordt amper door Roblox gemodereerd. Critici hebben schokkende incidenten gedocumenteerd, ook in Nederland. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) is afgelopen januari een onderzoek naar Roblox begonnen. De uitslag hiervan komt pas in de loop van 2026. 

Rondetafelgesprekken

Roblox zelf organiseerde in de afgelopen weken in verschillende Europese landen rondetafelgesprekken om van experts te horen hoe zij tegen Roblox aankijken. De chief security officer van Roblox legde hier uit hoe ‘communication’ met gebruikers (en de ouders van jonge gebruikers) is georganiseerd en hoe Roblox ‘age verification’ aanpakt. De Nederlandse gespreksgenoten waren kritisch over de huidige praktijk en wat Roblox van plan is op het gebied van veiligheid en privacy. Er werd onder andere naar voren gebracht dat veel ouders Roblox als een veilige kind-omgeving beschouwen, anders dan sociale media (Instagram, Snapchat, Tiktok).

Ouders maken volgens Roblox weinig gebruik van de parental control tools. Dat verbaasde de aanwezigen niet want die controls zijn moeilijk te vinden en zijn bovendien niet in het Nederlands. Het monitoren van content (games) en chat was een ander pittig punt van discussie. Roblox gebruikt AI en claimt dat ze veel rottigheid afvangen en proactief doorgeven aan Justitie. De genoemde ‘duizenden ingrepen per dag’ konden de aanwezigen niet overtuigen omdat dat aantal tegen de achtergrond van het gigantische volume aan content en chatberichten op Roblox niet zo veel is.

PEGI breidt de classificatie uit

PEGI, het pan-Europese systeem voor de classificatie van games heeft nieuwe criteria toegevoegd. Sinds de oprichting in 2003 beperkte PEGI zich tot een classificatie van inhoud (o.a. geweld of angst of gokken) en koppelde daar een leeftijdsadvies aan (3, 7, 12, 16, 18) net zoals Kijkwijzer in Nederland. Onder druk van de huidige (DSA) en toekomstige (DFA) Europese regels gaat PEGI vanaf juni 2026 spelers en hun ouders of verzorgers voortaan ook informeren over de volgende game elementen en die informatie verbinden met een leeftijdsadvies.

1. Als spelers aankopen in een game kunnen doen krijgt de game voortaan een PEGI 12 classificatie. 
2. Als de game zogenaamde ‘random items’ bevat waarvoor de speler moet betalen (zoals lootboxes) dan krijgt de game minstens een 16 jaar classificatie.
3. Game mechanismen die druk uitoefenen om door te spelen leiden tot 7 jaar en als spelers verworven punten kwijtraken als ze niet doorspelen binnen een beperkte termijn wordt het 12 jaar.
4. Games die een communicatiekanaal (chat) zonder toezicht hebben krijgen een PEGI label van 18 jaar.

De uitbreiding van de classificatie is de afgelopen twee jaar voorbereid. PEGI volgde gedeeltelijk het voorbeeld van het Duitse classificatiesysteem USK en werkte de nieuwe criteria uit in samenspraak tussen het bureau van PEGI in Brussel, de ‘administrators’ NICAM (NL) en GRA (UK) en de PEGI Experts Group die bestaat uit ondergetekende en game-onderzoekers uit Polen, Spanje, Italië, Denemarken en Ierland en vertegenwoordigers van de industrie en organisaties van ouders.

Deze uitbreiding van de voorlichting is door de toezichthouders in verschillende landen en bij de EU positief ontvangen. De besprekingen op de grote blogs voor gamers waren ook overwegend gunstig. Rond de zomer wordt het spannend als nieuwe edities van populaire games uitkomen. Als Electronic Arts bijvoorbeeld de lootboxes handhaaft in hun extreem succesvolle voetbal game EA Sports FC dan zal de rating stijgen van PEGI 3 naar PEGI 16, wat niet alle jonge spelers zullen waarderen.